Startup.. เกิด เพื่อ เปลี่ยน

StartupUberGrabBikeJun 25, 2016By Sittipong Sirimaskasem

*บทความนี้เขียนลง GMBiz ฉบับเดือนมิถุนายน 2559*

ข่าวดังที่สุดในช่วงเดือนที่ผ่านมาเห็นจะเป็นเรื่องราวของสอง Startup รายใหญ่จากต่างประเทศ นั่นคือ Grab Bike และ Uber Moto ที่โดนคำสั่งจากกรมขนส่งทางบก ให้ “ยุติ” การให้บริการ เนื่องจากไม่สร้างความเสมอภาคให้กับบรรดามอเตอร์ไซค์รับจ้างที่มีอยู่เดิมในระบบ ซึ่งก่อให้เกิดความแตกแยกไม่สงบเรียบร้อย ขณะที่ประชาชนจำนวนมิใช่น้อยที่ใช้บริการ Grab Bike และ Uber Moto ได้โพสข้อความแสดงความไม่เห็นด้วยกับสิ่งที่เกิดขึ้น บางรายถึงกับทวงถามคำพูดที่ภาครัฐให้กับประชาชนว่า “พร้อมจะเปิดโอกาสให้กับ Startup แต่ทำไมถึงให้คำตัดสินเช่นนี้!?”

แล้วอะไรคือคำตัดสินที่ควรจะเป็น? เราควรเปิดทางให้ Startup แบบ 100% หรือเราควรจะยึดถือเอากฎกติกาเดิมที่เป็นอยู่ให้เป็นมาตรฐานกับสังคมในวงกว้าง?

หลายคนถกเถียง ก่นด่า ไม่พอใจ ไม่เข้าใจ และเชื่อว่าไม่ยุติธรรม เพราะเรื่องแบบนี้ไม่ค่อยได้เกิดบ่อยนักกับ Startup ในประเทศไทย

แต่สำหรับ Grab และ Uber เรื่องนี้ไม่ใช่เรื่องใหม่

แม้ว่าปัจจุบันบริษัทยิ่งใหญ่อย่าง Uber จะมีมูลค่ามากกว่าสี่หมื่นล้านเหรียญสหรัฐ แต่ก็ยังไม่พ้นปัญหาเรื่องโดนรัฐบาลหลาย ๆ ประเทศ “แบน” การให้บริการแท็กซี่ด้วยรถยนต์ส่วนบุคคล และให้คำตัดสินว่า “ไม่ถูกต้อง” จนทำให้ต้องหยุดบริการชั่วคราวกันไป นี่ยังไม่พูดถึงหมายศาลที่ Uber เองต้องต่อสู้อีกไม่ต่ำกว่าร้อยคดี

ที่อเมริกาเว็บไซต์หนึ่งชื่อ “Unsplash” เป็นเว็บไซต์ให้บริการรูปภาพฟรี โดยแจ้งว่าใครก็ได้สามารถดาวน์โหลดรูปภาพไปใช้ได้ตามที่ต้องการ โดยไม่มีข้อแม้หรือกฎเกณฑ์ข้อบังคับใด ๆ หรือที่ทาง Unsplash เขียนกำกับเอาไว้ว่า “Do whatever you want”

ที่เว็บไซต์นี้ มีรูปมากมายให้คุณเลือก โดยจะมีการส่งรูปใหม่ 10 รูปมาทุก ๆ 10 วัน และคุณสามารถดาวน์โหลดรูปภาพในเว็บนี้ไปใช้ได้ในขนาดใหญ่ สามารถนำมันไปตกแต่งเพิ่มเติม และจะนำไปใช้ใน blog ส่วนตัว ใช้ในงานพาณิชย์ หรือเพื่อหารายได้เพิ่มจากรูปภาพก็สามารถทำได้ไม่จำกัด

ข้อแม้? ต้องเขียนเครดิตให้เจ้าของภาพหรือไม่? เว็บไซต์ Unsplash บอกว่า “ไม่จำเป็น” แต่เราแนะนำว่าถ้าทำได้ก็จะดีมาก

Unsplash เปลี่ยนรูปแบบการเลือกใช้ภาพแบบเดิม ๆ ที่ไม่ว่าจะใช้เพื่อการส่วนตัวหรือพาณิชย์นั้น เราจำเป็นต้องซื้อภาพลิขสิทธิ์ที่มีให้บริการจากหลายสำนัก ไม่ว่าจะเป็น GettyImages, ShutterStock, iShockphoto และอื่น ๆ ส่วนการชำระเงิน จะเลือกชำระแบบ “เช่ารายเดือน” (right managed) หรือ “ชำระครั้งเดียว” (Royalty free) นั้นก็ขึ้นอยู่กับการเก็บเงินของรูปภาพแต่ละรูป

Unsplash กลายเป็นอีกหนึ่งโปรเจคที่ถูกช่างภาพสำนักต่าง ๆ ทั้งที่เป็นบุคคลธรรมดา ฟรีแลนซ์ จนถึงบริษัทสตูดิโอ และนักวิจารณ์ บอกว่าเป็นโครงการที่ทำลายวงการถ่ายภาพ เพราะเมื่อลูกค้าเสพติดกับการได้รูปฟรี ที่สามารถดาวน์โหลดไปใช้ได้อย่างไม่จำกัด ลูกค้าจะมีแนวโน้มที่จะไม่อยากซื้อภาพถ่ายอีกต่อไป

ทั้งสอง Startup อย่าง Uber และ Unsplash นั้นมีอะไรที่เหมือนกัน?

การสร้างความ “แตกต่าง” และ ความต้องการ “เปลี่ยนแปลง” สิ่งที่เป็นอยู่ในสังคมปัจจุบัน การพัฒนาสิ่งต่าง ๆ ให้ดีขึ้น ให้ผู้บริโภคได้ประโยชน์สูงสุดด้วยวิธีการดำเนินธุรกิจรูปแบบใหม่ จะเรียกว่าเป็นการ “ปฏิวัติ” ต่อธุรกิจเดิมที่มีอยู่ก็คงไม่ผิดอะไร

และนั่นคือหัวใจของการทำ Startup “เกิดมาเพื่อเปลี่ยน” หรือที่ในวงการ Startup มีคำที่เรียกกันอย่างติดหูว่า “Disrupt”

ความกล้าที่จะเปลี่ยน กล้าที่จะปฏิวัติ คือหนึ่งในหัวใจสำคัญของการเป็น Startup จะเรียกว่าเป็นจุดเด่นเลยก็ว่าได้ Startup ที่เกิดมาพร้อมกับความคิดที่อยากจะเปลี่ยนแปลงโลกใบเดิมที่มีอยู่ คือ Startup แบบที่นักลงทุนมองหา การเปลี่ยนแปลงนั้น ไม่สำคัญว่าจะต้องใช้เทคโนโลยีที่หวือหวา แต่สำคัญที่การคิดรูปแบบธุรกิจที่แปลกใหม่ ไม่เหมือนใคร ทำได้จริง และมองเห็นรายได้ได้ที่ชัดเจน

แน่นอนว่าทุกการเปลี่ยนแปลงไม่เคยราบรื่น อุปสรรคและปัญหาอย่างที่ Uber, Grab, หรือ Unsplash เจอ ไม่ใช่เรื่องใหม่สำหรับพวกเขา ไม่ใช่เรื่องใหม่สำหรับคนที่เรียกตัวเองว่า Startup เพราะ Startup เมื่อพร้อมจะเปลี่ยนโลกแล้ว ก็ต้องพร้อมแก้ไข ปรับปรุง เปลี่ยนแปลง

Startup ที่อยู่รอดคือ Startup ที่สามารถปรับปรุงเปลี่ยนแปลงได้อย่างรวดเร็ว

และความเปลี่ยนแปลงซึ่งยากกว่าการเปลี่ยนแปลงโลกใบนี้ คือการเปลี่ยนแปลงความคิดของตัวเอง

Startup รุ่นใหม่ต้องเข้าใจว่า การเปลี่ยนแปลงนั้นไม่สามารถทำให้เกิดขึ้นได้ภายในข้ามคืน ไม่สามารถเปลี่ยนแปลงได้ภายในพริบตา แม้แต่ Uber เองก็ยังพบว่า การจะเปลี่ยนแปลงโลกนั้นต้องพบกับปัญหาและอุปสรรคมามากมายนับไม่ถ้วนตั้งแต่วันแรกที่ตั้งบริษัทจนถึงวันนี้

ดังนั้นคำตัดสินของกรมขนส่งทางบกจึงไม่ใช่เรื่องแปลกอะไรสำหรับ Startup ไม่ใช่เรื่องใหม่ นี่ไม่ใช่ครั้งแรกและคงไม่ใช่ครั้งเดียวที่เราจะได้เห็นคำตัดสินเช่นนี้ แต่ด้วยพลังของความต้องการที่จะเปลี่ยนแปลงก็ต้องบอกว่าธรรมชาติของ Startup ก็คือต้อง “สู้ต่อไป”

เปลี่ยนแปลงสิ่งรอบตัวเป็นเรื่องยาก แต่ใช่ว่าเป็นไปไม่ได้ การเปลี่ยนแปลงและพยายามค้นหาช่องทางคือวิธีการเอาตัวรอด ไม่ใช่การโวยวาย ต่อว่า และกล่าวโทษคนอื่น

เพราะ Startup เกิดมาเพื่อเปลี่ยน


เก่ง สิทธิพงศ์ ศิริมาศเกษม (facebook: GengSittipong)

  • Creative/ Designer, CEO บริษัท RGB72 จำกัด
  • Admin Page “Creative Wisdom
  • Columnist GM Magazine, GMBiz และ SCB SME
  • Speaker และ Mentor StartUps
  • Host ผู้จัดงาน Creative Talk
  • Director/Curator The A-Class